Pracodawca odpowiada za zapewnienie, aby gaśnice w miejscu pracy były sprawne, właściwie dobrane, dostępne i gotowe do użycia. Powinien dopilnować przeglądów zgodnie z instrukcją producenta, nie rzadziej niż raz w roku, oraz zachować dokumentację wykonanych czynności. W przypadku użycia, uszkodzenia lub braku gaśnicy musi niezwłocznie przywrócić wymagane zabezpieczenie przeciwpożarowe. Jeżeli przeglądy organizuje właściciel lub zarządca obiektu, pracodawca powinien ustalić zakres obowiązków i sprawdzać stan sprzętu dostępnego dla pracowników.
Przeglądy gaśnic w firmie – za co odpowiada pracodawca?
Pracodawca odpowiada za to, aby gaśnice dostępne w miejscu pracy były sprawne, właściwie rozmieszczone i gotowe do użycia. Przeglądy gaśnic są częścią tego obowiązku: trzeba je zlecać w wymaganych terminach, reagować na stwierdzone usterki i zachowywać dokumentację potwierdzającą wykonane czynności.
Nie wystarczy jednak sama naklejka z datą kolejnego przeglądu. Pracodawca powinien wiedzieć, ile gaśnic znajduje się w obiekcie, gdzie są ustawione i czy ich rodzaj odpowiada możliwym zagrożeniom. Jeśli gaśnica zostanie użyta, uszkodzona albo zniknie ze stanowiska, trzeba zadbać o przywrócenie zabezpieczenia bez czekania na następny planowy termin.
Podstawę obowiązków stanowią między innymi ustawa o ochronie przeciwpożarowej, przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków oraz Kodeks pracy. W praktyce odpowiedzialność za zapewnienie ochrony przeciwpożarowej obiektu może spoczywać na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku, zależnie od zakresu przekazanych obowiązków. Nie zmienia to powinności pracodawcy, by zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy i możliwość podjęcia działań w razie pożaru.
Jak często trzeba wykonywać przeglądy gaśnic?
Przeglądy gaśnic wykonuje się w terminach określonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. Taki minimalny odstęp wynika z rozporządzenia dotyczącego ochrony przeciwpożarowej budynków. Jeśli instrukcja konkretnej gaśnicy przewiduje częstsze czynności, należy stosować krótszy termin.
Pracodawca powinien prowadzić harmonogram obejmujący wszystkie gaśnice, również te ustawione w pomieszczeniach rzadko używanych. Najprościej zestawić numer identyfikacyjny urządzenia, jego lokalizację, typ, datę ostatniego przeglądu i termin kolejnego. Taki wykaz ułatwia kontrolę i ogranicza ryzyko pominięcia sprzętu po zmianie układu pomieszczeń.
Roczny przegląd nie zastępuje bieżącej obserwacji. Warto regularnie sprawdzać, czy gaśnica stoi w wyznaczonym miejscu, nie jest zastawiona, ma nienaruszoną plombę i nie nosi śladów uszkodzeń. Przy gaśnicy wyposażonej w manometr można też zauważyć wskazanie poza dopuszczalnym zakresem. To sygnał do zgłoszenia urządzenia do oceny, a nie do samodzielnej naprawy.
Dodatkowej kontroli wymaga gaśnica po użyciu, nawet jeśli uwolniono tylko niewielką ilość środka gaśniczego. Przeglądy gaśnic zaplanowane na przyszły rok nie rozwiązują takiej sytuacji: urządzenie należy przekazać do odpowiednich czynności serwisowych, a na czas jego niedostępności zapewnić zastępcze zabezpieczenie.
Czy przeglądy gaśnic musi zlecać pracodawca?
Jeżeli pracodawca odpowiada za wyposażenie użytkowanej przestrzeni w gaśnice, powinien zorganizować i sfinansować ich przeglądy. Nie musi wykonywać czynności technicznych osobiście. Powinien natomiast dopilnować, aby przeprowadziła je osoba mająca kwalifikacje i wyposażenie odpowiednie do danego typu urządzenia.
W obiekcie użytkowanym przez kilka podmiotów trzeba jasno ustalić podział obowiązków z właścicielem lub zarządcą. Sama informacja, że gaśnice należą do wyposażenia budynku, nie powinna kończyć tematu. Pracodawca potrzebuje pewności, kto zamawia przeglądy gaśnic, kto odbiera dokumentację, kto zleca usunięcie usterek i kto zapewnia sprzęt zastępczy.
Przed planowanym przeglądem należy zapewnić dostęp do wszystkich gaśnic oraz przekazać aktualny wykaz urządzeń. Po wykonaniu czynności warto porównać wykaz z dokumentacją i sprawdzić, czy każda gaśnica została ujęta. Szczególnej uwagi wymagają urządzenia przeniesione między pomieszczeniami lub czasowo odstawione podczas remontu.
Odpowiedzialność pracodawcy obejmuje również decyzję, co zrobić z gaśnicą uznaną za niesprawną. Nie należy pozostawiać jej na stanowisku jako pozornego zabezpieczenia. Trzeba ją wycofać z użytkowania, zlecić naprawę, jeśli jest uzasadniona, albo zastąpić sprawnym urządzeniem.
Co obejmują przeglądy gaśnic i jakie dokumenty trzeba zachować?
Przeglądy gaśnic obejmują ocenę stanu technicznego zgodnie z instrukcją producenta oraz zakres czynności konserwacyjnych właściwy dla danego modelu. Sprawdza się między innymi obudowę, osprzęt, oznakowanie, zabezpieczenia przed przypadkowym uruchomieniem i parametry pozwalające ocenić gotowość gaśnicy do pracy.
Zakres prac nie jest identyczny dla gaśnicy proszkowej, pianowej i śniegowej. Różnią się budową, środkiem gaśniczym oraz sposobem oceny jego ilości i stanu urządzenia. Dlatego pracodawca nie powinien traktować pobieżnego obejrzenia obudowy jako pełnego przeglądu technicznego.
Po zakończeniu prac należy zachować dokument potwierdzający, które gaśnice skontrolowano, kiedy wykonano czynności i jakie były ich wyniki. Przydatne są zwłaszcza identyfikacja poszczególnych urządzeń, opis stwierdzonych nieprawidłowości oraz zalecenia dotyczące naprawy lub wycofania sprzętu. Oznaczenie na gaśnicy pomaga ustalić termin kolejnej kontroli, ale nie zastępuje czytelnej ewidencji.
Przeglądy gaśnic mogą ujawnić usterki wymagające dodatkowych prac. Należy odróżniać przegląd od naprawy czy ponownego napełnienia: stwierdzenie niesprawności nie oznacza jeszcze, że urządzenie odzyskało sprawność. Pracodawca powinien uzyskać potwierdzenie wykonania zaleconych czynności, zanim gaśnica wróci na stanowisko.
Jak sprawdzić, czy gaśnice w firmie są właściwie dobrane i rozmieszczone?
Pracodawca powinien sprawdzić nie tylko terminy kontroli, lecz także przydatność gaśnic do zagrożeń występujących w obiekcie. Podstawą doboru są klasy pożarów wskazane na etykiecie: A dotyczy materiałów stałych, takich jak drewno i papier, B – cieczy palnych, C – gazów, a F – tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych.
Gaśnica proszkowa oznaczona ABC ma szeroki zakres zastosowania, lecz nie zawsze będzie najlepszym wyborem przy wrażliwym wyposażeniu. Gaśnica śniegowa może być przydatna tam, gdzie istotne jest ograniczenie pozostałości środka gaśniczego, pod warunkiem że jej oznakowanie odpowiada przewidywanemu zagrożeniu. O możliwości użycia gaśnicy przy urządzeniach pod napięciem decydują informacje na jej etykiecie i warunki określone przez producenta.
Przepisy określają wymagania dotyczące ilości środka gaśniczego i dostępności sprzętu zależnie od rodzaju obiektu oraz występujących zagrożeń. Co do zasady odległość z każdego miejsca, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 m, a dostęp do niej powinien mieć szerokość co najmniej 1 m. Nie warto oceniać rozmieszczenia wyłącznie na podstawie liczby urządzeń: znaczenie mają także drogi dojścia i przeszkody pojawiające się podczas codziennej pracy.
Dobrze zorganizowane przeglądy gaśnic łączą więc trzy zadania: terminową kontrolę techniczną, szybkie usuwanie usterek i bieżące sprawdzanie, czy sprzęt nadal odpowiada warunkom w firmie. Dzięki temu gaśnica nie jest tylko elementem wyposażenia wykazanym w dokumentach, lecz urządzeniem, z którego można skorzystać w pierwszych chwilach pożaru.
Najczęściej zadawane pytania
Czy gaśnica wymaga kontroli po krótkim użyciu?
Tak, nawet krótkie uruchomienie gaśnicy wymaga przekazania jej do oceny i wykonania potrzebnych czynności serwisowych. Nie należy czekać do terminu przeglądu okresowego. Na czas wyłączenia urządzenia trzeba zapewnić sprawną gaśnicę zastępczą.
Co zrobić, gdy gaśnica jest uszkodzona lub jej brakuje?
Uszkodzoną gaśnicę należy wycofać z użytkowania i przekazać do oceny, zamiast pozostawiać ją jako pozorne zabezpieczenie. Jeśli gaśnicy brakuje, trzeba ustalić przyczynę i niezwłocznie przywrócić wyposażenie stanowiska. Urządzenie zastępcze powinno odpowiadać zagrożeniom występującym w danym miejscu.
Jak udokumentować przegląd wszystkich gaśnic?
Zachowaj dokument z datą przeglądu, identyfikacją skontrolowanych gaśnic, wynikami kontroli i zaleceniami dotyczącymi usterek. Porównaj go z wykazem urządzeń, aby wykryć gaśnice pominięte lub przeniesione. Samo oznaczenie terminu kolejnego przeglądu na gaśnicy nie zastępuje takiej ewidencji.
Jak ustalić odpowiedzialność za gaśnice we wspólnym obiekcie?
Ustal z właścicielem lub zarządcą, kto zleca przeglądy, odbiera dokumentację i usuwa stwierdzone usterki. Podział zadań warto zapisać, aby było jasne, kto zapewnia również gaśnice zastępcze. Pracodawca powinien sprawdzać, czy sprzęt dostępny dla jego pracowników pozostaje sprawny.
Kiedy sprawdzić rozmieszczenie gaśnic ponownie?
Zrób to po remoncie, przeniesieniu stanowisk lub zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń. Sprawdź, czy gaśnice pasują do występujących zagrożeń, nie są zastawione i można do nich swobodnie dojść. Co do zasady droga do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 m, a dostęp do niej powinien mieć co najmniej 1 m szerokości.