W kotłowni wymagającej wydzielenia przeciwpożarowego montuje się zwykle drzwi klasy EI30, które samoczynnie się zamykają. Obowiązek ich zastosowania zależy przede wszystkim od rodzaju paliwa, łącznej mocy cieplnej kotłów oraz rozwiązań przyjętych w projekcie ochrony przeciwpożarowej. Klasy EI60 nie przyjmuje się automatycznie nawet wtedy, gdy ściana wydzielająca kotłownię ma klasę EI60; wyższa klasa zamknięcia może być wymagana dla innego otworu, na przykład do magazynu oleju opałowego. Drzwi muszą być dobrane i zamontowane jako kompletny zestaw zgodnie z dokumentacją wyrobu, aby zachowały deklarowaną odporność ogniową.
Czy drzwi przeciwpożarowe są potrzebne w każdej kotłowni?
Drzwi przeciwpożarowe nie są obowiązkowe w każdej kotłowni. O tym, czy trzeba je zamontować, decydują przede wszystkim rodzaj paliwa, łączna moc kotłów oraz wymagane oddzielenie kotłowni od pozostałej części budynku. Dlatego przed wyborem skrzydła warto sprawdzić projekt i warunki techniczne, zamiast kierować się samą nazwą pomieszczenia.
Wątpliwości związane z oznaczeniami pomaga wyjaśnić artykuł Drzwi przeciwpożarowe EI30 czy EI60, od czego zależy wybór? W kotłowni odpowiedź wynika z wymagań dla całego wydzielonego pomieszczenia, a nie z zasady, że mocniejszy kocioł zawsze wymaga drzwi o wyższej klasie.
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych określa wymagania dla kotłowni o określonej mocy. Dotyczą one między innymi kotłów na paliwo stałe o łącznej mocy cieplnej powyżej 25 kW oraz kotłów gazowych i olejowych o łącznej mocy cieplnej powyżej 30 kW. Przy kwalifikowaniu kotłowni liczy się łączna moc urządzeń, nie moc pojedynczego kotła. Trzeba też uwzględnić rozwiązania przyjęte w projekcie ochrony przeciwpożarowej budynku.
Niewielkie pomieszczenie z domowym kotłem nie staje się automatycznie kotłownią wymagającą drzwi przeciwpożarowych EI30. Z drugiej strony brak takiego wymogu dla samego źródła ciepła nie oznacza, że można pominąć wymagania wynikające z innych funkcji budynku lub sposobu wydzielenia pomieszczeń.
Jakie drzwi przeciwpożarowe wybrać do kotłowni: EI30 czy EI60?
Drzwi przeciwpożarowe EI30 są typowym wymaganiem dla otworu w ścianie wydzielającej kotłownię objętą wymaganiami warunków technicznych. EI30 oznacza zachowanie szczelności ogniowej i izolacyjności przez co najmniej 30 minut w warunkach badania. Klasy EI60 nie należy przyjmować automatycznie tylko dlatego, że ściana kotłowni ma wyższą odporność ogniową.
Dla wskazanych w przepisach kotłowni wymagane są zasadniczo ściany wewnętrzne klasy EI60, stropy klasy REI60 oraz drzwi lub inne zamknięcia klasy EI30. To częste źródło pomyłek podczas doboru wyposażenia: klasa ściany nie musi być taka sama jak klasa drzwi w znajdującym się w niej otworze.
Inaczej może wyglądać sytuacja przy odrębnym magazynie paliwa. Przykładowo magazyn oleju opałowego podlega innym wymaganiom niż sama kotłownia, a jego zamknięcie może wymagać klasy EI60. Dlatego drzwi przeciwpożarowe dobiera się do konkretnego otworu wskazanego w projekcie, nie do ogólnego określenia całego zaplecza technicznego.
Przy zamówieniu trzeba sprawdzić pełne oznaczenie klasyfikacyjne wyrobu, jego dopuszczone wymiary, rodzaj ościeżnicy i sposób montażu. W dokumentacji można spotkać zapis EI₂ 30, odnoszący się do przyjętej metody oceny izolacyjności drzwi. Jeśli projekt wymaga dodatkowo dymoszczelności, należy potwierdzić odpowiednią klasę Sa lub S200. Sama klasa EI nie potwierdza tej właściwości.
Czy drzwi przeciwpożarowe w kotłowni muszą mieć samozamykacz?
Drzwi przeciwpożarowe stanowiące wymagane zamknięcie kotłowni powinny samoczynnie się zamykać, aby po przejściu użytkownika nie pozostawał otwarty otwór w oddzieleniu przeciwpożarowym. W praktyce zapewnia to odpowiednio dobrany samozamykacz, współpracujący ze skrzydłem i ościeżnicą.
Podczas odbioru nie wystarczy sprawdzić, czy samozamykacz jest zamontowany. Trzeba otworzyć drzwi i upewnić się, że skrzydło domyka się z różnych położeń, a zamek lub zapadka prawidłowo je utrzymuje. Przy drzwiach z uszczelkami istotne jest również to, czy opór przy zamykaniu nie uniemożliwia pełnego przylgnięcia skrzydła.
Nie wolno blokować drzwi przeciwpożarowych klinem ani przywiązywać ich do elementów wyposażenia. Jeżeli ze względów użytkowych mają pozostawać otwarte, potrzebny jest przewidziany w projekcie układ podtrzymujący, który zwolni skrzydło po otrzymaniu właściwego sygnału. Dobór takiego rozwiązania zależy od przyjętego sposobu sterowania i zabezpieczenia pożarowego obiektu.
Znaczenie ma także kierunek otwierania oraz możliwość sprawnego wyjścia z kotłowni. Tych kwestii nie rozstrzyga oznaczenie EI30 na etykiecie. Należy je ocenić na podstawie projektu i przepisów odnoszących się do danego pomieszczenia oraz drogi ewakuacyjnej.
Jak zamontować drzwi przeciwpożarowe w kotłowni, aby zachowały klasę?
Drzwi przeciwpożarowe zachowują deklarowaną klasę tylko jako prawidłowo dobrany i zamontowany zestaw: skrzydło, ościeżnica, okucia, uszczelki oraz połączenie ze ścianą. Nawet wyrób klasy EI30 nie spełni swojej funkcji, jeśli zostanie osadzony niezgodnie z instrukcją producenta albo w przegrodzie, do której nie jest przeznaczony.
Przed montażem trzeba porównać rzeczywisty otwór z dokumentacją drzwi. Ważne są rodzaj ściany, jej grubość, wymiary otworu, sposób mocowania ościeżnicy i dopuszczony materiał do wypełnienia szczeliny montażowej. Zwykła pianka budowlana nie jest zamiennikiem rozwiązania wskazanego w instrukcji montażu drzwi przeciwpożarowych.
Po osadzeniu należy skontrolować szczeliny wokół skrzydła, ciągłość wymaganych uszczelek, pracę zawiasów oraz domykanie. Każda późniejsza przeróbka, na przykład wykonanie otworu wentylacyjnego w skrzydle, wymaga szczególnej ostrożności. Wstawienie przypadkowej kratki może unieważnić właściwości ogniowe całego zestawu. Jeżeli wentylacja kotłowni wymaga przepływu powietrza przez zamknięcie, rozwiązanie musi być przewidziane w projekcie i zgodne z dokumentacją zastosowanego wyrobu.
Warto zachować dokumenty potwierdzające właściwości drzwi oraz zapis dotyczący ich montażu. Ułatwi to późniejszą kontrolę, zwłaszcza gdy oznaczenie na skrzydle stanie się nieczytelne albo pojawi się pytanie, czy wymieniono okucia na dopuszczone do tego modelu.
Kiedy kontrolować zamknięcie kotłowni i wymienić uszkodzone drzwi?
Zamknięcie kotłowni warto sprawdzać podczas bieżących obchodów oraz w ramach okresowej kontroli zabezpieczeń przeciwpożarowych, nie rzadziej niż wynika to z dokumentacji wyrobu i zasad przyjętych w obiekcie. Drzwi trzeba naprawić lub wymienić bez zwłoki, jeżeli przestają się domykać albo są uszkodzone w sposób podważający ich odporność ogniową.
Kontrola powinna obejmować nie tylko wygląd skrzydła. Istotne są stan ościeżnicy, mocowań, zawiasów i uszczelek, działanie samozamykacza oraz brak przedmiotów blokujących zamknięcie. W przypadku drzwi współpracujących z systemem sterowania należy sprawdzić również ich działanie zgodnie z dokumentacją tego systemu. Częstotliwość formalnych przeglądów ustala się z uwzględnieniem instrukcji producenta i obowiązków dotyczących zastosowanych urządzeń przeciwpożarowych; dla takich urządzeń przepisy wskazują co najmniej jeden przegląd rocznie, chyba że dokumentacja wymaga częstszych czynności.
Powodem do pilnej interwencji są na przykład wygięte skrzydło, brakująca uszczelka pęczniejąca, rozluźniona ościeżnica czy samozamykacz, który nie zatrzaskuje drzwi. Nie każda usterka oznacza konieczność wymiany całego zestawu, ale naprawę trzeba wykonać w sposób dopuszczony dla danego wyrobu. Samodzielne przycięcie skrzydła lub zastąpienie okuć przypadkowymi elementami może pozbawić drzwi deklarowanej klasy.
Najbezpieczniejsza kolejność działania jest prosta: ustalić wymagania dla konkretnej kotłowni, dobrać klasę drzwi do danego otworu, zamontować kompletny zestaw zgodnie z dokumentacją i pilnować jego sprawności. Dzięki temu drzwi przeciwpożarowe nie są jedynie pozycją w projekcie, lecz rzeczywiście ograniczają rozprzestrzenianie się pożaru.
Najczęściej zadawane pytania
Jak ustalić łączną moc kotłów przy sprawdzaniu wymagań dla kotłowni?
Odczytaj moc cieplną każdego kotła z jego dokumentacji i zsumuj moce urządzeń pracujących w danej kotłowni. Wynik porównaj z progami określonymi w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych dla właściwego rodzaju paliwa. Następnie sprawdź projekt budynku, ponieważ może on przewidywać wymagane oddzielenie przeciwpożarowe także z innych przyczyn.
Czy drzwi EI30 zapewniają również dymoszczelność?
Nie, oznaczenie EI30 potwierdza szczelność ogniową i izolacyjność, ale samo w sobie nie potwierdza dymoszczelności. Jeżeli projekt wymaga ograniczenia przenikania dymu, sprawdź w dokumentacji drzwi oznaczenie Sa lub S200, zgodnie z wymaganiem dla danego otworu. Przed zamówieniem porównaj pełne oznaczenie wyrobu z zapisem w projekcie.
Co zrobić, gdy drzwi przeciwpożarowe kotłowni nie domykają się?
Usuń przedmioty blokujące skrzydło i sprawdź, czy zamek oraz samozamykacz działają prawidłowo. Jeżeli drzwi nadal się nie zatrzaskują, zgłoś usterkę do naprawy bez zwłoki, ponieważ otwarte zamknięcie nie spełnia swojej funkcji przeciwpożarowej. Nie reguluj ani nie wymieniaj okuć na przypadkowe części; sposób naprawy powinien być zgodny z dokumentacją wyrobu.
Czy można zamontować kratkę wentylacyjną w drzwiach przeciwpożarowych kotłowni?
Nie wycinaj otworu i nie montuj zwykłej kratki w gotowym skrzydle, ponieważ taka przeróbka może pozbawić drzwi deklarowanej klasy odporności ogniowej. Jeżeli projekt przewiduje przepływ powietrza przez drzwi, dobierz rozwiązanie dopuszczone w dokumentacji danego zestawu drzwiowego. Przed wykonaniem zmiany sprawdź również wymagania wentylacyjne kotłowni i projekt ochrony przeciwpożarowej.
Jak sprawdzić drzwi kotłowni podtrzymywane w pozycji otwartej?
Sprawdź według dokumentacji systemu, czy po właściwym sygnale układ zwalnia skrzydło, a samozamykacz domyka i zatrzaskuje drzwi. Skontroluj też, czy na drodze skrzydła nie stoją przedmioty oraz czy uszczelki i okucia nie utrudniają zamknięcia. Wynik próby zapisz zgodnie z zasadami kontroli przyjętymi w obiekcie, a wykrytą usterkę zgłoś do usunięcia.